جهش در فناوری‌های انرژی تجديدپذير: تهديدی جدی برای يک اقتصاد نفتی

//جهش در فناوری‌های انرژی تجديدپذير: تهديدی جدی برای يک اقتصاد نفتی

 

 

 

 

به تازگی (۲۲ مهرماه ۱۳۹۲) نتايج پژوهشی مهم در رابطه با فناوری‌های انرژی تجديدپذير منتشر شده است [لينک دريافت متن کامل گزارش]. اين پژوهش که در دانشگاه ام‌آی‌تی آمريکا انجام شده خبر از جهشی بزرگ در حجم نوآوری‌های مرتبط با فناوری‌های انرژی تجديدپذير می‌دهد.

در گزارش اين پژوهش آمده است که پس از سقوط قيمت نفت در اواسط دهه ۸۰ ميلادی، انرژی‌های جايگزين ديگر جذابيتی نداشتند و برای چند دهه سرمايه‌گذاری پژوهشی ناچيزی در آنها انجام شد. نگاهی به آمار اختراعات ثبت شده در اين حوزه در فاصله سال‌های ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۰ هم از يک سکون بلند مدت خبر می‌دهد. به نظر می‌رسد کاهش پژوهش و ثبت اختراع در اين حوزه نتيجه مستقيم کاهش جذابيت و سرمايه‌گذاری بوده است.

اما همين پژوهش نشان می‌دهد که تعداد اختراعات ثبت شده در ارتباط با فناوری‌های انرژی تجديدپذير در طی يک دهه گذشته رشدی جهشی و قابل توجه داشته است. آن‌گونه که شکل زير نشان می‌دهد، در حالی که تعداد اختراعات مرتبط با انرژی‌های فسيلی رشدی اندک داشته و فناوری هسته‌ای بدون رشد بوده، رشد تعداد اختراعات مرتبط با انرژی‌های تجديدپذير جهشی بوده است. جالب است بدانيم که در فاصله سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۹، تعداد اختراعات ثبت شده در ارتباط با توليد انرژی بادی رشد سالانه‌ای معادل ۱۹ درصد داشته است و رشد سالانه اختراعات مرتبط با توليد انرژی خورشيدی ۱۳ درصد بوده است. به عبارت ديگر، رشد سالانه اختراعات بادی و خورشيدی حتی از فناوری‌های نيمه‌هادی و ارتباطات ديجيتال هم فراتر رفته است.

با توجه به تاخير چندساله ميان ثبت اختراع و ورود محصولات و خدمات اختراع-پايه به بازار، بايد گفت که موج ورود فناوری‌های بهبوديافته توليد انرژی‌های تجديدپذير تازه آغاز شده و بايد در آينده نزديک شاهد بهبود جهشی اين فناوری‌ها و متناسباً کاربرد و سهم بازار آنها بود.

بی‌شک پيشرفت فناوری در حوزه انرژی‌های تجديدپذير از بسياری جهات پديده مبارکی است و از نگراني‌های شديد موجود در مورد گازهای گلخانه‌ای و گرم شدن زمين تا اندازه‌ای می‌کاهد. اما شايد اين امر برای کشوری که اقتصاد آن به شدت بر انرژی‌های فسيلی و بازار جهانی آن وابسته است تهديدی جدی باشد.

بی‌شک بررسی پيامدهای پيشرفت جهشی فناوری‌های انرژی تجديدپذير بر اقتصاد ايران بايد موضوع پژوهش‌های جدی در حوزه اقتصاد و سياست فناوری قرار گيرد. اما در اينجا لازم است به فرازهايي از کتاب دکتر محسن رنانی (از اقتصاددانان برجسته کشور) با نام ” اقتصاد سیاسيمناقشه اتمی ایران، درآمدی برعبور تمدن‌ها: نبرد غرب براي تسخیر پایان تاريخ” اشاره کنم [لينک کتاب]. اين کتاب که نسخ کاغذی آن در سال ۱۳۸۷ به صورت محدود منتشر شده اين رشد جهشی را پيش بينی و نسبت به پيامدهای مخرب آن برای اقتصاد ايران به شدت هشدار داده است. در اين کتاب آمده است که:

“اگر غرب نتواند تا پیش از سال ۲۰۲۰ الگوی مصرف انرژی جهانی را متحول کند، در دهه بیستِ قرن جاری به بحران‌های بزرگی درحوزه اقتصاد و انرژی گرفتار می شود و بنابراین غرب راهی ندارد جز این که بی سروصدا از طریق بحران آفرینی در منطقه نفتی خلیجفارس، قیمت نفت را برای مدت پنج تا ده سال بالای ۹۰ تا ۱۰۰ دلار نگهدارد تا سرمایه گذاری در همه ی حوزه های انرژی‌های نو وپاک، مقرون به صرفه شود.”

“افزایش قیمت نفت در همین پنج شش ساله اخیر چنان به سرمایه گذاری در انرژی‌های نو دامن زده است و چنان انگیزه‌ای برایتحقیق‌وتوسعه، اختراع و نوآوری در انرژی‌های نو را جهش داده که هزینه تولید برق خورشیدی در طول سه سال گذشته به کمتر از نصفرسیده است. اگر سرعتی که سرمایه گذاری در تولید انرژی خورشیدی در این پنج سال یافته است همچنان ادامه یابد، تا ۲۰ سال دیگرتمام نیاز جهان به انرژی، از طریق انرژی خورشیدی تامین خواهد شد.”

“حتی هیچ امیدی هم نیست که با عبور غرب از نفت، کشورهای درحال توسعه ی دیگری (نظیر چین) جای آنها را بگیرند. مثلا در سال۲۰۱۱ چین به عنوان بزرگترین اقتصاد پس از آمریکا و رشد یابنده‌ترین اقتصاد جهان، دومین رتبه را در سرمایه‌گذاری در انرژی‌های نو(پس از آمریکا) داشته است. بنابراین رهایی غرب از نفت و تغییر الگوی مصرف انرژی غرب، به این معنی نیست که بقیه‌ی جهان جایغرب را در مصرف نفت می گیرند، پس لاجرم الگوی مصرف انرژی در همه‌ی جهان دگرگون می‌شود و با کاهش شدید تقاضای نفت احتمالاً شاهد “سقوط بزرگ” در قیمت نفت هم خواهیم بود.”

“در حالی که ما برای تداوم راه بلند و دشواری که در پیش روی داریم، در دو تا سه دهه آینده، به حد متوسط و با ثباتی از درآمد نفت نیازمندیم. جامعه،اقتصاد و دولت نفت زده ما بی نفت، به سرعت به نقطه بحران خواهد رسید .”

7 دیدگاه

  • گزارش ارسالی، فارغ از این که جنبه یادگیری دارد ، می تواند منشاء تعریف رساله های ارشد و دکتری در حوزه های مدیریت و مهندسی باشد. همچنین موضوع گزارش می تواند در یک هم اندیشی در سطح کلان مدیریت مورد بررسی قرار گیرد.

    مرتضی پیری ۲۲٫۰۲٫۱۳۹۹
  • خيلي جالب بود.
    من چند ماهي در زمينه انرژي خورشيدي كار كردم و دقيقا در متن اين تاثير افزايش قيمت در توجيه اقتصادي بودم.
    همچنين باعث شد كتاب آقاي رناني را جدي تر بگيرم

    مهدي كنعاني ۲۲٫۰۲٫۱۳۹۹
  • با سلام
    اين موضوع براي تصميم گيري بسيار حساس است. به نظر مي رسد كاربرد نفت را فقط در تامين انرژي در نظر گرفته اند. اما كاربردهاي ديگر نفت در مواد و مصارف آن نيز بايد در نظر گرفته شود.

    ابوجعفري ۲۲٫۰۲٫۱۳۹۹
  • بسيار جالب و قابل توجه بود چون همه رويدادهاي علمي وحتي رويدادهاي سياسي هم همين روند رو نشون ميده. بعلاوه ميشه به تاكيد اصول متدولوژي هاي آموزش نوآوري و خلاقيت به استفاده از منابع بلااستفاده در محيط براي ايده آل تر كردن طرح براي تاييد اين گزارش اشاره كرد

    مسعود نظري منش ۲۲٫۰۲٫۱۳۹۹
  • با سلام
    بسيار آموزنده و جالب بود. به اميد روزي که علم و عالم در کشور ما جايگاه و ارزش خود را باز يابد.

    رضوان ۲۲٫۰۲٫۱۳۹۹
  • سلام لینک باز نمیشه لطفا اصلاحش بفرمایید تا ما هم مقاله رو ببینیم

    یک دانشجو ۲۲٫۰۲٫۱۳۹۹
    • با سلام به کاربر محترمی که با نام “يک دانشجو” کامنت گذاشته اند. لينک را چک کرديم و مشکلی نداشت. اما اگر همچنان امکان دريافت فايل مقاله را نداريد، ايميلی برای ما بفرستيد تا مقاله را به صورت فايل پيوست خدمتتان بفرستيم.
      مديريت وبگاه هم‌آفرينی

      hamafarini ۲۲٫۰۲٫۱۳۹۹

نوشتن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.